یکشنبه, 06.24.2017, 05:23am (GMT)
خانه
در باره ما
RSS
پیوند ها
نقشه سایت
تماس
گلوله های کینه جو! ; نکاتی از یادداشت های روزانه : فساد اداری خطرناکتر از داعش است ; امیدهای کاذب برای صلح درکابل: ; حمله بر نمازگذاران خداپرست در خانه ی خدا! ; در عراق پس از شکست داعش چه روی خواهد داد؟
واژه کلیدی»       [جستجوی پیشرفته]
 
فهرست عناوين  
  اخبار
  پیام ها و گزارشها
  سیاسی
  ادبی
  تاریخی
  علمی
  زنان
  ویدیو
  نرم افزار
  مقالات از منابع دیگر
  ::| ثت نام در خبرنامه
اسم شما:
ایمیل شما:
 
 
 
علمی
 
وضیعت حیات وحش در افغانستان
دوشنبه, 10.22.2012, 09:24pm (GMT)

نوشته کریم پوپل

 

وضیعت حیات وحش در افغانستان

افغانستان کشوریست کوهی , دارای ساختار پیچیده جغرافیائی و اقلیمی می‌باشد. این ساختار باعث تشکیل وپرورش انواع مختلف حیات بیولوژیکی گردیده‌است. اکثر مناطق، دره‌ها دشتها افغانستان دارای اقلیم غیر مشابه می‌باشد. موجودیت چنین شرایط موجب آن گردیده‌است تا انواع مختلف حیات وحش را در خود  جا و پرورش دهد.بیشتراز ۱۲۸ نوع جانوران پستاندار از نوع گوشتخوار و غیر گوشتخوار، ۵۰۰ نوع پرنده و هم گونه حیوانات خزنده، ذوحیاتین ، ماهی هاو خفاشان توسط محققین داخلی و خارجی شناسائی گردیده‌است. عموما زنده گی این نوع حیوانات در مناطق کوهی، جنگلی تالابها مانند ارتفاعات پامیر مناطق مرکزی و جنگلات مناطق شرقی افغانستان تثبیت گردید است. بعضی از انواع حیات وحش رو به انقراض بوده  و کمتر موجودیت آنها تثبیت می‌گردد. از جمله ۴ نوع در معرض خطر ۱۲ نوع آن تحت تهدید انقراض ۵ نوع آن در تهدید شدن نزدیک است. تا اکنون ۷ نوع حیوان شنگل دار ۲۸ نوع گوشتخوار ۳۷ نوع خفاش ۲ نوع خرگوش یکنوع میمون ۳۴ نوع جونده وجود دارد از جمله بز مار خور و پلنگ برفی در حال منقرض شدن ‌است. حیوانات وحشی مانند ببر شیر تازی پلنگ وآهو ختن دیگر وجود ندارد. دو نوع پرنده کمیاب  بنامهای بلبل نهی وگندشک طلائی در افغانستان زیست می نماید. منابع آب‌های افغانستان غنی از انواع و اقسام ماهی ها؛ چه از نوع شیرماهی، گل ماهی (ماهی تروت) سگ ماهی می‌باشد. اکثر انواع حیات وحش آبی افغانستان در مناطق پامیر، آب‌های روان هندوکش مرکزی، جنوب هندوکش و آب‌های دریای هیرمند و کوکچه زیست می‌نمایند. دریای آمو دارای ماهی‌های بزرگ وبدون خار می‌باشد که از اهمیت اقتصادی بر خور دار می‌باشد.

تاریخچه موجودیت حیات وحش در افغانستان

مشخصات ساختار جغرافیائی، اکولوجیکی و کوهستانی افغانستان زمینه نمو و بود و باش را برای نباتات و حیوانات مختلف مساعد ساخته‌است و این امر سبب زیست انواع مختلف حیوانات و نباتات شده‌است. در طول تاریخ اکثر مناطق افغانستان فاقد زیست انسانی بوده موجب تشکیل و تقویه حیات وحش شده‌است. بابر شاه مغولی (۱۴۸۳-۱۵۳۰)در کتاب خاطرات خود از موجودیت ببر و تازی پلنگ درافغانستان یاد آوری نموده‌است. این دو حیوان الی اواسط قرن بیست دردشتهای این کشور حیات بسر می‌بردند. گویند دوصد سال قبل در نورستان هرکسی که از خانه خارج می‌شد آهو وبز وحشی را می دید. در آن زمان در هر دره ودشت نوع حیوان وپرندگان مخصوص حیات بسر می‌بردند. امیر تیمور در آواخر عمر خود کتابی را از خاطرات خود نوشت. او ذکر نموده‌است که گله‌های شیر را در دشتهای کنار آمو دریا دیده‌است. پس از ورود تفنگ موجودیت حیات وحش روز تا روز کم گردید فعلاً تعداد آن نابود وتعداد در حال انقراض قرار دارند. ببر الی اواسط قرن ۲۰در نیزارهای کرانه های آمو دریا و شمال غرب افغانستان(مرغاب) زندگی می‌کرد که به سبب کاهش طعمه‌ها ی اصلی این جانور یعنی آهو، گورخر و... و شکار بی رویه نسل آن منقرض شده‌است.

 

 

زیستگاه انواع  جانوران در افغانستان

طبق تحقیقات دانشمندان زولوجی خوک در بادغیس وگلران هرات، گوزن سایبریائی در دره آجر، پلنگ برفی در مناطق شمال شرقی هندوکش، کفتار در دشتهای شمال غرب غرب و جنوب غرب آهو سفید در دشتهای شور وارزنه شمال، نه نوع پشک، مانند کره کل، سیاه گوش، پشی پلنگ، پشک کوهی، پشک صحرائی، پشک جنگلی و... ، خرس سیاه و میمون در مناطق کنر و نورستان، آهو رنگ وختن در دره نور بز مار خور در مناطق شمال شرقی و آهو مارکوپولو در دره‌های واخان پامیر دیده می‌شد. مار در تمامی نواحی بالخصوص مناطق خشکه و بیابانی افغانستان وجود دارند. اگرچه حیوانات کوچک و خزندگان در اکثر نواحی افغانستان ناشناخته مانده‌اند با وجود این همه یک سلسله تحقیقات ا بتدائی صورت گرفته‌است. موجودیت ذوحیاتین کمتر دیده می‌شود. یک نوع آن از قبیل Batrachuperus Musteri در کوه‌های پغمان و کوه‌های مجاور آن دیده شده‌است. اقسام و انواع قوربقه ، سنگ پشت ، چلپاسه‌ها گژدم سیاه وزرد غندل و جولا به کثرت دیده می‌شود. حیوانات وحش چون  پشک‌های کوهی و دشتی، پلنگ برفی در صفحات هندوکش شمال شرقی ومرکزی وجود دارد. گرگ و روبا را می توان در همه نقاط افغانستان مشاهده نمود. تا حالا دو نوع شادی، خرس سیاه در بلندی‌ها و جنگلات مناطق شرقی و غربی افغانستان دیده شده‌اند که شادی‌ها از نوع هندی آن می‌باشند. بزهای شنگلدار و غیر شنگلدار، اقسام آهوها از جمله آهوی باختری و ترکی، گوسفند مارکوپولو، بز کوهی در سلسله کوه‌های هندوکش و کوه‌های صفحات مرکزی موجود اند و بعضی از انواع آنها از بین رفته و یا خیلی کمیاب می‌باشند. در مناطق آبهای استاده ،تالابعا دریاها جوی‌ها جهیل‌ها انواع ماهی‌ها حیات بسر می‌برند. پروژه‌های سروبی، کوکچه، نغلو، کجکی و کمال خال برای چندین مقاصد اعمار گردیده‌است. یکی از مقاصد زیستگاه حیات وحش و ماهی‌ها می‌باشد. یکی از ایستگاههای مهم پرندگان در افغانستان دریاچه آب ایستاده و تالاب ناور ولایت غزنی است که بیش از ۱۲۰ نوع از پرندگان آب باز در آن زندگی و رفت و آمد می‌کنند. کلنگ سفید سیبریایی که از پرندگان کمیاب است، در راه بازگشت از هند، در دریاچه آب ایستاده غزنی توقف می‌کند. انواع بسیاری از پرندگان از جمله مرغابی وحشی، قاز، پرستو، جل، بودنه، کبک، تیهو، شاهین، باشه و... زیاده دیده می‌شود. همچنین در حدود ۲۰ هزار فلامینگو (قازحسینی) در کرانه‌ها و تپه‌های اطراف این دو ناحیه تخم گذاری می‌کنند.

دریاچه هارون صابری و پوزک، درامتداد مرز افغانستان و ایران، زیستگاه وسیع و مهم برای بسیاری از پرندگانی است که همه ساله زمستان را در آنجا سپری می‌کنند. درحدود ۱۹۰ گونه پرنده در دریاچه هامون و مناطق اطراف آن دیده می‌شود و در سال ۱۳۵۶ شمسی، بیش از هفتصد هزار پرنده آب باز و مهاجر در این دریاچه وجود داشته‌است. پرندگانی مانند دراج، توغدری، بقره قره، جل، اگن، تیهو، عقاب، سنقر، کرکس و... در حوالی دریاچه فراوان است. همچنین پرندگان مهاجری که از آسیای میانه به طرف هندوستان مهاجرت می‌کنند، مدتی را در دریاچه بند امیر می گذرانند.

در کوههای بابا بیش از ۱۵۰ نوع پرنده وجود دارد. تنگه سالنگ در خزان و بهار معبر عمده‌ای است برای زیادی از لک لکهای سفید وسیاه، زاغ، و گونه‌های بی شماری از پرندگان دیگر، که از زیستگاه‌های زمستانی خود به مناطق شمالی مهاجرت می‌کنند.

جنگلهای شرق کشور (نورستان، پکتیا ) آشیانهٔ بسیاری از پرندگان هیمالیایی می‌باشد. انواع پرنده‌هایی چون قرقاول، طوطی، مینا، بلبل، کبک، سی سی ، هدهد، باز، باشه، زاغ، بوم، کبک زری وغیره در این جنگلها زندگی می‌کنند.

پستانداران

پستانداران به حیوانات اطلاق می‌شوند که مانند انسان تولید چوچه را نمایند وتا مدتی چوچه را از شیر خود تغذیه نمایند. در افغانستان تااکنون ۱۲۰حیوان پستاندار تشخیص گردیده‌است. از جمله ۷نوع حشرات ۳۴ نوع خفاش یک نوع میمون ۲۸ نوع گوشتخوار یک نوع سم دار ۹نوع شنگلدار ۴ نوع خرگوش و ۳۴ نوع موش می‌باشد. در افغانستان پستانداران گوشتخوار مانند گرک شغال روباه، کفتار، پلنگ، پشی پلنک، پشک وحشی، موش خرما، راسو، دله خفک، سمور سنگی و غیرگوشتخوار مانند گوزن، جیره، خارپشت، بز آهو گوسفند سنجاب خرگوش گوسفند مارکوپولو گوزن آبی غزگاو می‌باشد. علاوه براین یکتعداد پسانداران ذومعیشتین یعنی گوشتخوار و علف خوارنیز وجود دارد مانند خرس سیاه خرس نصواری شادی وبعضی آنها هم درآب و هم در خشکه زندگی دارند مانند سگ آبی سمورآبی می‌باشد.

جانوران شناور

جانوران آبی افغانستان عبارتند از ۲۷ نوع ماهی مار ماهی سگ ماهی لقه سنگ پشت انواع قوربقه سگ آبی سمورآبی ، خرچنگ وغیره می‌باشد. سک آبی در مناطق مرکزی افغانستان یافت می‌شود جیوانات آبی در آبهای استاده رود خانه و ساحات آبی دیده می‌شود. ماهی بزرگ معمولاً در رود خانه هیرمند کوکچه وآمودریا یافت می‌شود که دارای عمق زیاد می‌باشند.

پرندگان

در افغانستان پرندگان گوشتخوار وغیر گوشتخوار وجود دارد. تا اکنون حدود ۵۰۰ نوع پرنده گوشتخوار وغیر گوشتخوار تشخیص گردیده‌است. پرندگان گوشت خوار چون باشه شاهین کلمرغ و عقاب می‌باشد. از جمله قاچاق شاهین وباشه درین اواخر ازدیاد یافته‌است. این پرنده طور قاچاق به پاکستان برده شده سپس به کشورهای عربی بفروش می‌رسد. باشه وشاهین را عربها بمنظور بدست آوردن صدف خریدمی نمایند. </>پرندگان غیر گوشتخوارپرندگان است که آواز مقبول دارد یااز گوشت آنها استفاده می‌شود. انواع که درافغانستان وجود دارد عبارت مرغابی، کلنک سایبریائی، کوک زری، بودنه، کبک، کنری، گل سر، شانه سرک، تیهو، بودنه، لک لک، فاخته، قمری، بلبل، سی سی، کلنگ، سیاه سینه، کبوتر، زاغ، کرکس، قاز، جل، باز، هدهد، نیله زاغ، سائره، قره سینه، مرغابی، موسیچه، مینا، طوطی، جغد و... می‌باشد.[۱]

انواع پرندگان افغانستان

در جهان امروزی ۵۰ فیصد پرندگان در تحت نام گنجشک شکلان یا گنجک سانان یا سبک بالان و ۵۰ فیصد در جمله غیر گنجشک شکلان می آید. حدود ۳۸ خانواده یا ۲۵۳ گونه پرندگان افغانستان از جمله غیر گنجشک شکلان یا غیر سبک بالان میباشد. ۲۴۷ گونه یا ۳۵ فامیل درجمله کنجشک سانان شامل اند. در نوشته زیر هر کدام از این خانواده ها چندین  نوع را در خود دارند.

 غیر گنجشک شکلان

کوکو  ,هما  ,  عقاب ,  کوربال , سارگیه,  عقاب ماهیگیر,  مرگوشان ,  اردک ها, مرغابی, آنقوت   ,قاز   ,قو , کشیم   قطان ازمند  حواصیل   لک لک   باز   میش مرغ   چنگر   یلوه   کلنگ  , جل  , قرقاولبلدرچین , بودنه,  کبک سی سی  , ,  قرقی, لاشخوار  , قره ناز   فلامینگ   سنق  تالابی  باز   شاهین   ماهی خورک  ، مرغان دریائی، تلیله   ,آبچلکها چاخ لق , سلیم یان   و خرو   کلی, گلاریول , چاخ لق , کج نول  , منقار دراز ,  جاسان   سیمرغان لیل یاشلک ,  صدف خوار دارکوبها  سبز قبا   زنبورخور،  پرستو،ماهی  خوار، زنبور خوارها   ، کوکریان، کبوتران ،   طوطی  ،   کوکو ،   جغدها  ،   شبگرد ،  کاکایی   مرغ قبا   شانه سرک و دار کوبها میباشد.

گنجشک شکلان

چرخ ریسکان  , مگس خواران, حشره خوار, مگس گیر ,طرقهٔ, صعوه ,زیر آبروک ,میوه خور ,بال لاکی, انواع سسکان ,بلبل, چکاوک, پرستو ,چلچله, دم جنبانک, درخت خیزک,گندشک, سهره, زرد پر,ٔ ساریا مینا  ,زاغ, بوجانگا, سنگ چشمان ، شاهرخ طلایی,  عسل خورک  ,درخت خیزک,شیریک  ,تیت کمر کلی, دیوار خیزک ، الیکایی  ، عسل خورک .

 

 

 

خزندگان

تا اکنون تحقیقات وسیع در مورد خزندگان صورت نگرفته‌است. با وجود این همه یک سلسله تحقیقات صورت گرفته‌است. انواع خزندگان مانند مارها که در کشور ۲۷ نوع آن و سوسمارها که ۲۳ نوع آن شناسایی شده‌است، در همه نقاط دیده می‌شوند. انواع گژدم سیاه زرد ؛ غندل دراکثر نقاط افغانستان بمشاهده می‌رسد. انواع سنگ پشت افغانی ذارای جسامت کوچک بوده در نزدیکی آب حیات بسر می‌برند.[۲]

خفاشان

خفاش «شب پرک چرمی» نوع پستاندار بوده معمولاً از حیوانات کوچک تغذیه می‌نمایند. حدود ۳۴ نوع خفاش بومی ومعاجر تشخیص گردیده‌است. از جمله دو نوع آنرا می‌توان به مشکل یافت. خفاشان بومی داری جسامت کوچک بوده در نزدیکی شهرها زندگی می‌کنند.

علل کم شدن حیات وحش در افغانستان

حدود ۸۵فیصد از حیات وحش در کشور بنا بر عوامل متعدد از بین رفته‌است.

۱.غربت:در طول تاریخ شکار حیوانات بمنظور پوست گوشت و تفریح شکار گردیده باعث انقراض ویا نابود شدن حیوانات گردیده‌است. تعدادی زیاد از فامیلها بمنظور تامین معشیت از شکار حیوانات استفاده می‌نمایند.

۲.عدم فهم ودانائی مردم:در حفظ حیات وحش و محیط زیست. اکثر مردم افغانستان حیات وحش را دادخدا وبی صاحب دانسته به شکار آن می‌پردازند.

۳  .عدم پلان تدابیر وکنترول قوی از طرف دولت:در ۳۳ سال جنگ که جریان دارد دولت نتوانسته‌است در اکثردهات حاکمیت دولتی را تحقق ببخشند. بدین منوال لاقانونیت وخود سری درین مناطق مروج گردیده‌است.

۴  .احصایه:تا اکنون دولت افغانستان احصایه قوی در مورد نفوس انسان در خاک ندارد چه رسد که از حیات وحش احصائیه گیرد..

۵.درآمد:اکثر در افغانستان پروژه‌های رویکار می‌گردد که در آن راه درآمد وجود داشته باشد. وظایف مصرفی و بی درآمد را معولاً بدوش انجیوها وخارجی‌ها می‌گزارند. وکس علاقمندی به چنین مسایل ندارند. فقد در ورقها برای رفع مسولیت چیزی می‌نویسند.

 ۶  .قاچاق:یکی از بزرگترین عوامل نابودی حیات وحش قاچاق است. قاچاقبران جز پول به وطن وحیات چیزی فکر نمی‌کنند. خرید وفروش غیر قانونی قاچاق آثار تاریخی ، ااحجار قیمتی، حیوانات وحشی، پرنده، پوست حیوانات ، و نباتات نادر در افغانستان ازمدتی بدینسو ادامه دارد. اکنون مافیای بین المللی که در کشورهای همسایه و دورتر لانه کرده توسط اجیران خود همه را به خارج کشور انتقال می‌دهند. روز تا روز دارایی عامه وملی را غارت می‌نمایند.

۷ .فقدان مواد غذائی:تخریب کشتزارهای طبیعی وقطع جنگلات باعث می‌شود که لانه وغذای یک تعداد از حیات وحش از بین رود با از بین رفتن چنین فکتور تسلسل طبیعی ایکوسیستم از بین رفته حیات وحش دیگر گرسنه باقی می‌مانند. درین صورت آنها مجبور می‌شوند منطقه را رهاکنند و یا بمیرند.

۸.بیابان زائی وشهری شدن زمین‌ها: در افغانستان رشد شهری شدن ۱۰فیصد می‌باشد. که همه ساله محلات که حیات وحش زندگی می‌کنند تخریب می‌گردد. خشک شدن تالابها خشک سالی شکار بی رویه جمع آوری تخم وچوچه حیات وحش نیز از عوامل عمده‌است که بالای تعداد حیات وحش تاثیر دارد

۹ علل حفاظت حیات وحش

تسلسل طبیعی چنین است که زندگی هر حیات زنده با دیگر زنده جانان ارتباط مستقم دارد. در صورت انقراض یک حیوانات دیگر حیوانات آنقدر زیاد می‌شوند که دیگر برای آنها غذا نرسیده همه میمرندویا دیگر حیوانات بنسبت کمبود غذا از بین می‌روند. انسانها نمتواند بدون حیوان ونباتات زندگی نماید. به همین طور سایر زنده جانان بدون زنده جانهای دیگر نمی‌توانند زندگی نمایند. یکتعداد حیوانات وحشرات مثلاً ملخ، موش، گنجشک وغیره بنام آفات یاد می‌شوند. ملخ و موش وگنجشک غذا صدها حیوان وپرنده‌است. اگریکی ازین حیوانات در حالت انقراض قرار گیرد تعدار آفات ازدیاد می‌یابد واین آفات به شهر هجوم می‌آورند. گاهی با خود مرض تباه کن را نیز می‌آورند. مگس و پشه را پرندگان جولاها خزندگان وغیره خورده نسل این حیوانات مضر را کنترول می‌نمایند. یعنی حیات وحش نه تنها در حفظ محیط موثر است بلکه انسانها را از امرض وآفات نیز محافظه می‌نمایند. تخم نباتات را مخفی می‌کنند باعث ازدیاد فرش سبز می‌گردند. حشرات را می‌خورند.

 

۱۰ پارکهای ملی

پارکهای ملی افغانستان تالابها جنگلات طبیعی کوه‌ها ودشتها می‌باشد. الی اکنون مناطق دشت ناور غزنی، بند امیر ، جهیل هامون، جنگلات کنرهار و پکتیا و بادغیس، قول آب چکان کابل، دره آجر، کوهای جنگل دار نورستان منحیث پارکهای ملی ما در نطر گرفته شده‌است. این کوه‌ها از نظر محل بود و باش آهوی مار خور، خرس نصواری و بسیاری از حیوانات وحشی دیگر قابل توجه‌است سواحل دریای آمو از نظر گوزن باختری بسیاری حیوانات وحشی و پرنده گان، معروف است. هامون پوزک و هامون صابری از نظر محیط زیست پرنده گان مهاجر آبی مشهور اند. این پارکها پناه گاه هزاران جانوران می‌باشد. تالابهای افغانستان عبارتند ازتالاب اشکمش در ولایت تخار، تالاب غور در ولایت فراه، تالاب غوری در ولایت بغلان، تالاب بغلان در ولایت بغلان، تالاب نور در ولایت غزنی، تالاب محمد در ولایت قندهار، دریاچهٔ بند امیر در ولایت بامیان و بسیاری از نقاط دیگر مانند کوههای شمال شرقی و غربی و جنگلهای بدخشان از زیستگاههای مهم پرندگان مختلف به شمار می‌آیند.

جهیل‌هاومناطق پر اهمیت برای حیات وحشافغانستان

v    هامون هلمند در جنوب غرب افغانستان

v    هامون پوزک در جنوب غرب افغانستان

v    هامون صابری در جنوب غرب افغانستان

v    بند امیر در بامیان

v    جهیل زرقول در بدخشان افغانستان

v    جهیل چقمقتین در بدخشان افغانستان

v    جهیل شیوا در بدخشان افغانستان

v    جهیل سرغیلان بدخشان

v    آب استاده غزنی ۲۷۰۰۰ هکتار

v    در قد۲۰۰۰۰ هکتار

v    دشت ناور ۲۷۰۰۰ هکتار

v    وادی هریرود ۳۵۰۰۰ هکتار

v    امام صاحب ۲۰۰۰۰هکتار

v    جلال آباد ۲۵۰۰۰هکتار

v    قول حشمت خان ۱۹۰ هکتار

v    وادی پیچ و وایگل ۱۲۰۰۰۰هکتار

v    دشت راجستان ۳۰۰۰۰۰۰۰هکتار

v    خوست ۱۵۰۰۰۰هکتار

v    سفید کوه ۲۰۰۰۰۰هکتار

v    وادی سالنگ هکتار ۲۰۰۰

 ۱۴ منابع

انقراض حیات وحش در افغانستان نوشه وبگاه ارمغان ملی

 [۱]http://armaghanmille.wordpress.com/2010/11/04/

*حیات وحش در افغانستان نوشته ویکی پیدیا انگلیسی

جفرافیای طبیعی افغانستان نوشته سفارت کبرا ایران در افغانستان معلومات در مورد جهیلها

[۳]http://www.iranattache-afghan.ir/about-af/

*شبکه اطلاع رسانی افغانستان گونه‌های جانوران درافغانستان

http://www.afghanpaper.com/info/joghrafia/janevaranafghanestan.htm

*خزندگان افغانستان نوشته جان ام ریگن درموردانواع مارهاوچلپاسه‌ها

http://www.northwestwildlifeonline.com/Afghanistan%20Reptiles%20Homepage.htm

 

 

 

 

چگونگی زیست خزندگان افغانستان

Reptail of Afghanistan

 

در افغانستان تعداد خزندگان نسبت بسایر حیوانات بیشتر اند. یکی از دلیل آن عدم استفاده مردم از خزندگان میباشد. تا اکنون تحقیقات وسیع در مورد خزندگان افغانستان صورت نگرفته‌است. با وجود این همه یک سلسله تحقیقات از طرف جانور شناسان  خارجی ومتخصصین داخلی مانند داکتر سید امیرشاه حسن یار ، خوشحال حبیبی ،  خان صاحب ( قبایل غیر) ، دیگر کارشناسان  صورت گرفته‌است. درین پژوهش توانسته‌اند نام‌گذاری و سایر خصوصیات خزندگان افغانستان را تا حدودی برازنده سازند. تا اکنون ۱۰۱ گونه خزندگان شناسائی گردیده‌است از جمله ۲۷ نوع آن مار  و ۲۳ نوع آن سوسماران  می‌باشند. مارهای افغانستان زهری غیر زهری کفچه مار سندر شیر ماهی مار زنگی سیاه مار ومارهای آبی می‌باشد. در همه نقاط دیده می‌شوند. انواع سنگ پشت  افغانی دارای جسامت کوچک بوده فعلاً در بسیاری کشور  های آسیای مرکزی  منحیث بازی اطفال در خانه‌ها نگهداری می‌شوند. زیاده انواع حشرات و خزندگان در دشتهای گرم شمال و جنوب غربی افغانستان بخصوص هلمند  قندهار نیمروز زیست دارند

خزندگان بومی افغانستان

خزندگان بومی افغانستان از نوع چلپاسه ها.

1.جگو ا فغانی:   Asiocolotes levitoni (Squamata Sauria - Gekkonidae) Leviton's Gecko

 

2.ارومیاس افغانیEremiasafghanistanica (SquamataSauria - Lacertidae) Afghan Racerunner

 

3.ارومیاس آریاEremias aria (SquamataSauria - Lacertidae)

 

فهرست خزندگان افغانستان

در مجموع ۱۱۱ گونه خزنده در افغانستان زیست می‌نماید. خزندگان افغانستان عبارتند از مارمولک  چلپاسه ها  ( شلند ، کلس  )سوسمارها، اژدهار، مارها می‌باشد.

شماره

نام پرنده

نام علمی

بزبان انگلیسی

معلومات

. راسته Testudine:      خانواده: Testudinidae

در افغانستان یکنوع سنگپشت خورد زیست می‌نمایند. Description: پرچم افغانستان

۱

سنگ پشت

Testudo horsfieldii

Russian tortoise

شاخه:Sauria.        خانواده: Gekkonidae

در افغانستان از خانوادهمارملوک ۱۸ گونه حیات بسر می‌برد.Description: پرچم افغانستان

۱

چلپاسه عنکبوتی خانگی

Alsophylax laevis

Persian Spider Gecko

۲

جکوی عنکبوتی ایرانی

Agamura persica

blunt tailed spider gecko

۳

چلپاسه  انگشت مستقیم

Alsophylax pipiens

Straight-fingered Geckos

۴

چلپاسه کوچک

Bunopus tuberculatus

Bunopus

-

۵

گگوی افغانی

Asiocolotes levitoni

Leviton's Gecko

۶

گکوی انگشت ریشه دار اورسمان

Crossobamon eversmanni

Eversmann’s Fringe-toed Gecko

-

۷

چلپاسه زبر دم

Cyrtopodion fedtschenkoi

Rough-tailed Gecko

۸

گکوی انگشت دراز نیکولسکی

Cyrtopodion longipes

Nikolsky’s Long-toad Gecko

-

۹

گکوی سنگی تیغه دار

Cyrtopodion scabrum

Keeled Rock Gecko

-

۱۰

گکوی انگشت باریک ترکمنی

Cyrtopodion turcmenicum

Turkmen Thin-toad Gecko

-

۱۱

چلپاسه گرشک

Cyrtopodion voraginosum

Leviton & Anderson, 1984)

-

۱۲

مطالعه نشده

Cyrtopodion watsoni

-

۱۳

گکوی انگشت کج خزری

Cyrtopodion caspium

Caspian Bent-toad Gecko

-

۱۴

چلپاسه پلنگی

Eublepharis macularius

leopard gecko

۱۵

چلپاسه شکم زرد خانگی

Hemidactylus flaviviridis

Yellow-bellied House Gecko

۱۶

جکوی دم پخ یا (بقه ئی)

Teratoscincus bedriagai

wonder geckos

۱۷

گکوی دم پخ فلس کوچک

Teratoscincus microlepis

Small-scaled Skink Gecko

-

۱۸

گکوی دم پخ معمولی

Teratoscincus scincus

Common Skink Gecko

-

۳ سوسماران

شماره

نام پرنده

نام علمی

بزبان انگلیسی

الگو

راسته  :  Squamata    شاخه:   Sauri .     خانواده    :Agamidae   

این خانواه را بنام اژدها کوچک نیز یاد می‌نمایند اکثر گونه این خانواده در عقب خود ساختمان تاج مانند دارند   بعضی از انواع این خانواده بزرگ می‌باشند.Description: پرچم افغانستان

۱۹

چلپاسه  تغیرکن

Calotes versicolor

Changeable Lizard

۲۰

چلپاسه  رنگه

Laudakia agrorensis

Agror Agama

۲۱

شلند بدخشانی

Laudakia badakhshana

Badakhshana Rock Agama

بعداً

۲۲

آگاما قفقازی

Laudakia caucasia

Caucasian agama

۲۳

آگاما خراسانی

Laudakia erythrogastra

Asian Rock Agamas

۲۴

آگاماهمالیائی

Laudakia himalayana

Himalayan agama

۲۵

آگاماترکستانی

Laudakia lehmanni

Turkestan Agama

-

۲۶

آگامای صخره ئی فلس کوچک

Laudakia microlepis

Small-scaled Agama

بعداً

۲۷

آگامای صخره‌ای فلس درشت

Laudakia nupta

Large-scaled (Rock) Agama

بعداً

۲۸

آگاما نورستانی

Laudakia nuristanica

Leviton's Rock Agama

۲۹

آگاما سنگ کشمیری

Laudakia tuberculata

Kashmir Rock Agama

. ۳

آگاما کلارکوم

Phrynocephalus clarkorum

- no common name

۳۱

آگاما وزغ سر

Phrynocephalus euptilopus

Alcock's toad-headed agama

بعداً

۳۲

آگاماسرگیرد لشتن ستاین

Phrynocephalus interscapularis

Lichtenstein's Toadhead Agama

۳۳

آگاما زرد خالدار وزغ سر

Phrynocephalus luteoguttatus

Yellow-speckled toad-headed agama

۳۴

آگاما سر وزغی دم سیاه

Phrynocephalus maculatus

Blacktail Toadhead Agama

بعداً

۳۵

آگما سر وزغی پت

Phrynocephalus mystaceus

Secret Toadhead Agama

۳۶

آگاما سروزغی راه راه

Phrynocephalus ornatus

Ornate Toadhead Agama

-

۳۷

آگاما رادهی

Phrynocephalus raddei

no name

-

۳۸

آگاما سروزغ ابلق

Phrynocephalus reticulatus

Reticulated toad-headed agama

-

۳۹

آگامای سروزغی خاکستری

Phrynocephalus scutellatus

Gray Toad Agama

۴۰

آگاما چابک

Trapelus agilis

Steppenagame

۴۱

آگاما زمینی افغانی

Trapelus megalonyx

Afghan Ground Agama

۴۲

آگاما فارسی

Trapelus ruderatus

Persian Agama

-

۴۳

سوسمار استیپی

Trapelus sanguinolentus

Steppe Agama

۴۴

خار دم

Uromastyx asmussi

spiny tailed lizard

۴۵

سوسمار خاردم هندی

Uromastyx hardwickii

Hardwicke's or Indian spiny-tailed lizard

خانواده Anguidae

شماره

نام پرنده

نام علمی

بزبان انگلیسی

الگو

راسته:Squamata. فامیل: Anguidae

این خانواده دارای ۹۴ گونه میباشداز جمله یکنوع آن در افغانستان زیست می‌نماید. این حیوان تخم گذار اند. اینگونه مارملوک دارای طول زیاد مانند مار می‌باشند. Description: پرچم افغانستان

۴۶

ماملوک شیشه‌ای یا لوس مار

Pseudopus apodus

Scheltopusik

سوسماران: اسکینک،لاسرتاید،ارومیاس،بزمچه

راسته:Squamata . خانواده:Scincidaefamil

۴۷

اسکینک چشم ماری دوخط

Ablepharus bivittatus

Twin-striped Skink

۴۸

سوسمار

Ablepharus grayanus

تنها در افغانستان وجود دارد

-

۴۹

اسکینک چشم ماری آسیایی

Ablepharus pannonicus

۵۰

Edward Blyth (1810 - 1873)

Eumeces blythianus

مطالعات وسیع صورت نگرفته

۵۱

اسکینک اشنایدر

Eumeces schneideri

Berber skink

۵۲

آلپ پنجاب سقنقور

Eurylepis taeniolatus

Alpine Punjab Skink

-

۵۳

سکنگ راه راه چمنزار

Eutropis dissimilis

Striped Grass Skink

-

۵۴

اسکینگ ماری یا کوتاه

Ophiomorus brevipes

short legged snake skink

-

۵۵

اسکینگ ماری چیرنو

Ophiomorus chernovi

Chernov's Snake Skink

--

۵۶

اسکینک ماسه‌ای سه انگشتی

Ophiomorus tridactylus

Three-toed Snake Skink

۵۷

اسکینک علفزار طلائی

Trachylepis aurata

Goldstreifenskink, Goldmabuye

 

 

 

۵ خانواده:لسرتایدها

راسته  Squamata         خانواده  : Lacertidae

                                    در بعضیاز انواع این خانواده بکرزائی یا تولید مثل بدون القاع صورت میگرد.

۵۸

سوسمار انگشت ریشه دار بلانفورد

Acanthodactylus blanfordii

Blanford's Fringe-fingered Lizard

۵۹

سوسمار فرینج انگشت هندی

Acanthodactylus cantoris

Indian Fringe-fingered Lizard

۶۰

سوسمار انگشت ریشه دار

Acanthodactylus micropholis

persian fringe toed lizard

۶۱

لاسرتای بیابانی مشبک

Eremias acutirostris

reticulate desert lacerta

-

۶۲

لسرتاید افغانستانی

Eremias afghanistanica

Afghan Racerunner

۶۳

سوسمار آریا

Eremias aria

Eremias (Ommateremias) aria — BISCHOFF 1978

۵۴

ارمیاس سیستان

Eremias fasciata

Sistan Racerunner

۶۵

ارمیاس مشبک

Eremias grammica

Reticulate Racerunner

--

۶۶

ارمیاس راه راه

Eremias lineolata

Striped Racerunner

--

۶۷

ارمیاس خال سیاه

Eremias nigrocellata

-

۶۸

ارمیاس فارس

Eremias persica

Persian Racerunner

--

۶۹

ارمیاس رجالی

Eremias regeli

-

-

۷۰

ارماس اسکریپتا

Eremias scripta

-

۷۱

ارمیاس آسیای مرکزی

Eremias velox

Central Asian Racerunner

۷۲

سوسمار خال خورد

Mesalina guttulata

Small-spotted Lizard

۷۳

مسالینای دم دراز ایرانی

Mesalina watsonana

Persian long-tailed Lizard

Description: Name.jpg

۷۴

سوسمار چشم ماری اردنی

Ophisops jerdonii

Jerdon's Snake-Eye

راسته   Squamata     خانوادهVaranidae

۷۵

بزمچه بنگالی

Varanus bengalensis

The Bengal monitor

۷۶

بزمجه بیابانی

Varanus griseus

desert monitor

۶ راسته:Squamata زیر راستهSerpentes یا مارها

شماره

نام پرنده

نام علمی

بزبان انگلیسی

الگو

 

راسته:   Squamata.          زیر راسته   Serpentes       فامیل:   Leptotyphlopidae.Description: پرچم افغانستان

۷۷

مار نخی سندی

Myriopholis blanfordi

Sindh Thread Snake

راسته:Squamata.          فامیل:  Typhlopidae

۷۸

مار کرمی شکل

Typhlops vermicularis

European blind snake

راسته:Squamata. فامیل:Boidae ی.Description: پرچم افغانستان

۷۹

کور مار خالدار

Eryx elegans

Central Asian sand boa

۸۰

بوای ریگی

Eryx johnii

Indian sand boa

۸۱

بوای شنی خورد

Eryx miliaris

Dwarf sand boa

۸۲

مار تاتاری

Tartar sand boa

Eryx tataricus

راسته:Squamata. فامیل: Colubridae ی.

۸۳

مار آلو سر

Boiga trigonata

common cat snake

۸۴

گوند مار

Elaphe dione

Steppes Ratsnakes

۸۵

مارپلنگی

Hemorrhois ravergieri

spotted whip snake

۸۶

مار گرگی

Lycodon striatus

northern wolf snake

۸۷

مارسردرفشی شنی

Lytorhynchus maynardi

Awl-headed Sand Snake

درهلمند

۸۸

مار درفشی

Lytorhynchus ridgewayi

ندارد

-

۸۹

مارآبی چلیپر

Natrix tessellata

Dice snake

۹۰

لوس مار

Oligodon taeniolatus

Variegated Kukri Snake

-

۹۱

مار خالدار صحراریسر

Platyceps karelini

Spotted Desert Racer

-

۹۲

مار زیبا غیرسمی

Platyceps rhodorachis

Braid Snake, Jan’s Cliff Racer

-

۹۳

-

Platyceps ventromaculatus

Hardwicke's Rat Snake

-

۹۴

مارخطی باریک

Psammophis leithii

Pakistani Ribbon snake

-

۹۵

تیر مار

Psammophis lineolatus

Steppe Ribbon Racer

-

۹۶

تیر مار شوکری

Psammophis schokari

Schokari Sand Racer

۹۷

مار کوچک فارسی

Pseudocyclophis persicus

Persian dwarf Snake

-

۹۸

مار موش خور خاوری

Ptyas mucosa

Dhaman or Oriental Ratsnake

۹۹

شتر مار کلیفورد

Spalerosophis diadema

Clifford's diadem Snake

-

۱۰۰

افعی پلنگی

Telescopus rhinopoma

Cat Snake

-

۱۰۱

مار آبی  آ سیائی

Xenochrophis piscator

Asiatic Water Snake

راسته:Squamata . خانواده:Elapidae ی.Description: پرچم افغانستان

۱۰۲

کریت مار هندی

Bungarus caeruleus

Common Krait

۱۰۳

کبرا

Naja naja

Indian Cobra

۱۰۴

کفچه مار

Naja oxiana

Caspian cobra

راسته:Squamata . خانواده:Viperidae ی.Description: پرچم افغانستان

۱۰۵

مار جعفری

Echis carinatus

saw-scaled viper

۱۰۶

کک مار

Eristicophis macmahoni

McMahon-Viper

۱۰۷

افعی سایبریائی

Gloydius halys

Halys pit viper

۱۰۸

افعی آسیای مرکزی

Gloydius intermedius

Central Asian pit viper

-

۱۰۹

گرزه مار

Macrovipera lebetina

Levantine Viper

 

۷ پیوند خارجی

  1. category "Reptail of Afghanistan" کته گوری خزندگان افغانستان ویکی پیدیا انگلیسی
  2. فهرست خزندگان افغانستان ویکی پیدیا انگلیسی
  3. EOL یا Encyclopedia of liveدر مورد نامگذاری علمی حیات وحش

 

منابع

خزندگان افغانستان نوشته جان ام ریگن در مورد انواع مارها و چلپاسه‌ها

  • حیات وحش در افغانستان نوشته ویکی پیدیا انگلیسی
  • حیات وحش در افغانستان نوشته John M. Regan در وبگاه Northwest Wildlife Online[۲]
  • . جفرافیای طبیعی افغانستان نوشته سفارت کبرا ایران در افغانستان معلومات در مورد جهیلها

[۳]

  • فهرست خزندگان ایران در وبگاه پرژن پیت یا انجمن‌های تخصصی حیوانات خانگی

[۴]

  • نوشتار در مورد حیات وحش جهان در وبگاهThe Reptile Database

·         [۵]

·                      

·                     خزندگان ا فغانستان نوشته جان ام ریگندرموردانواع مارهاوچلپاسه ‌ها

 

 

 

 

 

فهرست پستانداران افغانستان

شماره

نام فارسی

نام علمی

نام انگلیسی

 

زیر طبقه      Theria. :  داخل صنف:    Eutheria   :

راسته        Primatesorder  :زیرفامیل    :  Cercopithecidae :  ببون

میمون دنیای قدیم.

۰

ببون

Rhesus Macaque

Macaca mulatta

راسته جوندگان : Rodentia.

زیر خانواده   Sciuridae

۱

سنجاب پرنده

Hylopetes baberi

Afghan Flying Squirrel

۲

سنجاب سرخ پرنده

Petaurista petaurista

Red Giant Flying Squirrel

زیر خانوادهCallosciurinae  :  

۳

سنجاب بلوچی

Funambulus pennantii

Northern Palm Squirrel

زیر خانواده     :  Xerinae    :

۴

سنجاب ناخن دراز

Spermophilopsis leptodactylus

Long-clawed Ground Squirrel

۵

مار موت

Marmota caudata

Long-tailed Marmot

۶

سنجاب زمینی

Spermophilus fulvus

Yellow Ground Squirrel

خانواده:Gliridae «dormice»

۷

سنجاب جنگلی

Dryomys nitedula

Forest dormouse

. خانواده: Dipodidae (jerboas) زیرخانواده:Allactaginae

۸

دوپای کوچک یا پا مسواکی

Allactaga elater LR/lc

SmallFive-toed Jerboa

۹

موش دوپا پنج انگشتی بزرگ

Allactaga euphratica LR/nt

Euphrates Jerboa

۱۰

موش دو پا بلوچی

Allactaga hotsoni LR/lc

Hotson's Jerboa

. خانواده:  Dipodidae (jerboas)    زیرخانواده: Cardiocraniinae

۱۱

گونه موش دوپا

Salpingotus thomasi DD

Thomas's Pygmy Jerboa

۱۲

دوپای سه انگشتی بزرگ

Jaculus blanfordi LR/lc

Blanford's Jerboa

. خانواده     Calomyscidae

۱۳

موش دوپا بلوچی

Calomyscus baluchi LR/lc

Baluchi Mouse-like Hamster

۱۴

هامستر دم دراز مسجد

Calomyscus mystax LR/nt

Afghan Mouse-like Hamster

خانواده        Cricetidae

۱۵

هامستر مهاجر

Cricetulus migratorius LR/nt

Gray Dwarf Hamster

۱۶

ول نقرایی

Alticola argentatus LR/lc

Silver Mountain Vole

۱۷

ول افغانی

Blanfordimys afghanus LR/lc

Afghan Vole

۱۸

ول بوچارین

Blanfordimys bucharicus LR/nt

Bucharian Vole

۱۹

ول حفار افغانی

Ellobius fuscocapillus LR/lc

Southern Mole Vole

۲۰

ول سرو

Microtus juldaschi LR/lc

Juniper Vole

۲۱

ول تیانشان

Microtus kirgisorum LR/lc

Tien Shan Vole

۲۲

ول خراسانی

Microtus transcaspicus LR/lc

Transcaspian Vole

راسته:جونده گان.   

خانواده موش‌سانان: Muridae (mice, rats, voles, gerbils, hamsters, etc.)

زیرخانواده:Gerbillinae جربیلیان

جِربیل نام گروهی ازجوندگان کوچک است که در زیرخانوادهٔ جربیلیان از خانوادهٔ موش‌سانان قرار می‌گیرند. برخی از جربیل‌ها را بنام موش صحراحی یا جرد می‌نامند.Description: پرچم افغانستان

۲۳

جربیل سبزه یا موش صحراحی سبزه

Gerbillus aquilus LR/lc

Swarthy Gerbil

۲۴

جربیل بلوچستان

Gerbillus nanus LC

Balochistan gerbil

۲۵

جرد ناخن زرد

Meriones crassus LC

Sundevall's Jird

۲۶

جرد لیبی

Meriones libycus LC

Libyan Jird

۲۷

جرد بزرگ

Meriones meridianus LR/lc

Mid-day Jird

۲۸

جرد فارسی

Meriones persicus LR/lc

Persian Jird

۲۹

جرد زاردنی

Meriones zarudnyi EN

Zarudny's Jird

۳۰

جربیل بزرگ

Rhombomys opimus LR/lc

Great Gerbil

۳۱

جربیل هندی

Tatera indica LR/lc

Indian Gerbil

۳۲

موش کشتزار جهانی

Apodemus wardi LR/lc

Ward's Field Mouse

۳۳

موش صحراسیاه

Millardia gleadowi LR/lc

Sand-colored Soft-furred Rat

۳۴

موش و رامین

Nesokia indica LC

Short-tailed Bandicoot Rat

۳۵

موش صحرا تنزومی

Rattus tanezumi LR/lc

Tanezumi Rat

۳۶

موش ترکستانی

Rattus turkestanicus LR/lc

Turkestan Rat

راسته:Lagomorpha (lagomorphs)خرگوش سانان

خانواده: Ochotonidae پیکا. در.

۳۷

پیکا

Ochotona macrotis LR/lc

Large-eared Pika

۳۸

پیکا افغان

Ochotona rufescens LR/lc

Afghan Pika

۳۹

پیکا سرخ ترکستانی

Ochotona rutila LR/lc

Turkestan Red Pika

راسته:Lagomorpha (lagomorphs)خرگوش سانان

خانواده: Leporidae -rabbits,hares خرگوشان

۴۰

خرگوش صحرائی

Lepus capensis LR/lc

Cape hare

راسته:Erinaceomorpha (hedgehogs and gymnures)

. خانواده        Erinaceidae

۴۱

خار پشت گوش بلند

Hemiechinus auritus LR/lc

Long-eared Hedgehog

۴۲

خارپشت راجستانی (جوجه تیغی)

Hemiechinus hypomelas LR/lc

Brandt's Hedgehog

راسته: Soricomorpha (shrews, moles, and soledons)

. خانواده     : Soricidae (shrews)

۴۳

حشره خوار دندان سفید گیملین

Crocidura gmelini LR/lc

Gmelin's White-toothed Shrew

Description: پرچم افغانستان

۴۴

حشره خوار کشمیری

Crocidura pullata LR/lc

Taiga Shrew

۴۵

حشره خوار دندان سفید

Crocidura suaveolens LR/lc

Lesser White-toothed Shrew

۴۶

حشره خوار زاوردنی یا بلوچی

Crocidura zarudnyi LR/lc

Zarudny's Shrew

Description: پرچم افغانستان

۴۷

حشره خوار کوچک

Suncus etruscus LC

Etruscan Shrew

۴۸

حشره خوار خانگی

Suncus murinus LR/lc

Asian House Shrew

۴۹

حشره خوار

Sorex minutus LR/lc

Eurasian Pygmy Shrew

راسته     : Chiroptera

   خانواده: Vespertilionidae      زیر خانواده: Myotinae. خفاشان     (شب پرکچرمی)افغانستان

۵۰

خفاش گوش کوچک

Myotis blythii LR/lc

Lesser Mouse-eared Bat

۵۱

خفاش خون آشام

Myotis emarginatus VU

Geoffroy's Bat

۵۲

خفاش هادجسون

Myotis formosus

Hodgson's Bat

۵۳

خفاش فرادر

Myotis frater LR/nt

Fraternal Myotis

۵۴

خفاش کشمیری

Myotis longipes VU

Kashmir Cave Bat

۵۵

خفاش گوش موش دیوار

Myotis muricola

Wall-roosting Mouse-eared Bat

۵۶

خفاش سبیل دار

Myotis mystacinus

Whiskered bat

۵۷

خفاش گوش پهن

Barbastella leucomelas

Asian Barbastelle

۵۸

خفاش زرد

(Eptesicus bottae

Botta's Serotine

۵۹

خفاش نصواری بزرگ گوبی

Eptesicus gobiensis

Gobi Big Brown Bat

۶۰

خفاش سندی

Eptesicus nasutus

Sind Bat

۶۱

خفاش سروتین

Eptesicus serotinus

Serotine bat

۶۲

خفاش دورنگ (ساوی)

Hypsugo savii

Savi's Pipistrelle

۶۳

خفاش جنگلی

Nyctalus leisleri

Lesser Noctule

۶۴

خفاش کوهی

Nyctalus montanus LR/nt

Mountain Noctule

۶۵

خفاش گوش پیکانی

Otonycteris hemprichii LR/lc

Desert Long-eared Bat

۶۶

خفاش پیپی سترلیا هندی

Pipistrellus coromandra

Indian Pipistrelle

۶۷

خفاش همالیائی

Pipistrellus javanicus LR/lc

Java Pipistrelle

۶۸

خفاش بال سفید

Pipistrellus kuhlii LC

Kuhl's Pipistrelle

۶۹

خفاش لب کوتاه

Pipistrellus pipistrellus LC

Common Pipistrelle

۷۰

خفاش پپستریل 

کوچک

Pipistrellus tenuis LR/lc

Least Pipistrelle

۷۱

خفاش گوش بلند

Plecotus austriacus LR/lc

Grey long-eared bat

۷۲

خفاش بزرگ آسیائی

Scotophilus heathi LR/lc

Greater Asiatic Yellow Bat

۷۳

خفاش برفکی

Vespertilio murinus LR/lc

Parti-coloured bat

۷۴

خفاش بال بلند

Miniopterus schreibersii LC

Schreiber's Long-fingered Bat

۷۵

خفاش دم موش کوچک

Rhinopoma hardwickei LC

Lesser Mouse-tailed Bat

۷۶

خفاش دم موش مسکت

Rhinopoma muscatellum LR/lc

Small Mouse-tailed Bat

۷۷

خفاش دم آزاد اروپایی

Tadarida teniotis LR/lc

European Free-tailed Bat

۷۸

خفاش بال بزرگ

Megaderma lyra LR/lc

-

۷۹

خفاش نعل اسبی

Rhinolophus blasii NT

Blasius's Horseshoe Bat

۸۰

خفاش نعل اسبی بخارایی

Rhinolophus bocharicus LR/lc

Bokhara Horseshoe Bat

۸۱

خفاش نعل اسبی بزرگ

Rhinolophus ferrumequinum LR/nt

Greater Horseshoe Bat

۸۲

خفاش نعل اسبی کوچک

Rhinolophus hipposideros LC

Lesser horseshoe bat

۸۳

خفاش نعل اسبی بلیث

Rhinolophus lepidus LR/lc

Blyth's Horseshoe Bat

۸۴

خفاش نعل اسبی مهلی

Rhinolophus mehelyi VU

Mehely's Horseshoe Bat

۸۵

خفاش بینی برگه‌ای سه دندانه

Asellia tridens LC

Trident Leaf-nosed Bat

۸۶

خفاش بینی برگه مدور

Hipposideros fulvus LR/lc

Fulvus Roundleaf Bat

راسته  شنگلداران گیاه خوار: Artiodactyla.

 خانواده: Suidae pigs زیر خانواده:Suinae در.Description: پرچم افغانستان

۸۷

خوک

Sus scrofa LR/lc

Boar

گیاه خورانراسته : Artiodactyla.

      زیرخانواده:Moschidae در.Description: پرچم افغانستان

۸۸

آهوختن

Moschus chrysogaster LR/nt

Himalayan Musk Deer

راسته: Artiodactyla. خانواده: Cervidae deer زیر خانواده:Cervinae در.

۸۹

آهو سرخ آسیای مرکزی

Cervus affinis LR/lc

Central Asian Red Deer

۹۰

گوزن باختری

Cervus elaphus

bactrianus Linnaeus

راسته: Artiodactyla. خانواده: Bovidae (cattle, antelope, sheep, goats))زیر خانواده:Antilopinae.

۹۱

آهوی کوهی

Gazella bennettii LC

Chinkara

۹۲

غزال

Gazella subgutturosa VU

Goitered Gazelle

راسته: Artiodactyla. زیر خانواده Caprinae

۹۳

بز وحشی

Capra aegagrus VU

Wild Goat

۹۴

بز مارخور

Capra falconeri EN

Markhor

۹۵

آهو رنگ

Capra sibrica LR/lc

Siberian Ibex

۹۶

گورال پامیری

Nemorhaedus goral LR/nt

-

۹۷

آهو مارکوپولو

Ovis ammon VU

Argali

۹۸

آهو نخجیر

Ovis orientalis VU

Mouflon

سم دارانراسته     Perissodactyla.       

خانواده: Equidae

۹۹

گوره خر آسیائی

Equus hemionus

Onager

راسته گوشتخواران:   Carnivora                                                                                                      به انگلیسی carnivorans. زیر راسته:Feliformia خانواده:Felidae (پشک).

۱۰۰

تازی پلنگ

(Acinonyx jubatus)

Cheetah

۱۰۱

قره قل

Caracal caracal

Caracal

۱۰۲

پشک جنگلی یا سمونچه

Felis chaus

Jungle Cat

۱۰۳

پشک دشتی

Felis margarita

Sand Cat

۱۰۴

پشک وحشی

Felis silvestris

Wildcat

۱۰۵

پشک کوهی

Felis manul NT

Pallas's Cat

۱۰۶

سیاه گوش

Lynx lynx NT

Eurasian Lynx

۱۰۷

پشی پلنگ

Prionailurus bengalensis

Leopard Cat

۱۰۸

شیر

Panthera leo

Lion

۱۰۹

پلنگ

Panthera pardus

Leopard

۱۱۰

ببر

Panthera tigris

Tiger

۱۱۱

پلنگ برفی

Pantherauncia or Unciauncia

Snow Leopard

زیرراسته:  Feliformia    

  خانواده  : Viverridae    دله, موش خرما, etc .

۱۱۲

دله

Paguma larvata

Masked Palm Civet

۱۱۳

موش خرماخورد

Viverricula indica

Small Indian Civet

گوشتخوارانراسته:Carnivora زیرراسته:Feliformia خانواده:Herpestidaeنام انگلیسی (mongooses) (موشخرمایان)

۱۱۴

موش خرما هندی

Herpestes edwardsii LR/lc

Indian Gray Mongoose

۱۱۵

موش خرما کوچک اسیائی

Herpestes javanicus

Small Asian Mongoose

زیرراسته:   Feliformia    

   خانواده: Hyaenidae    انگلیسی(hyaenas) (کفتار

۱۱۶

کفتار

Hyaena hyaena

Striped Hyena

زیر راسته: Caniformia

 خانواده:Canidae انگلیسی(dogs, foxes) (روباه سگ (

۱۱۷

روباه خاکی

Vulpes cana

Blanford's Fox

۱۱۸

روباه قرسک

Vulpes corsac

Corsac Fox

۱۱۹

روباه دشتی

Vulpes rueppelli

Rueppell's Fox

۱۲۰

روبا سرخ

Vulpes vulpes

Red Fox

۱۲۱

شغال طلائی

Canis aureus

Golden Jackal

۱۲۲

گرگ خاکستری

Canis lupus

Gray Wolf

   زیرراسته:  Caniformia    خانواده:  Ursidae (bears)   خرس

۱۲۳

خرس نصواری

Ursus arctos

Brown Bear

۱۲۴

خرس سیاه

Ursus thibetanus

Asiatic Black Bear

زیرراسته             Caniformia     :

خانواده:Mustelidae  :

۱۲۵

موش تازی یا قاقم

Mustela erminea

Stoat

۱۲۶

راسو کوچک

Mustela nivalis

Least Weasel

۱۲۷

موش پلنگ

Vormela peregusna

led Polecat

۱۲۸

دله خفک

Martes foina

Beech Marten

۱۲۹

سمور

Mellivora capensis

Ratel

۱۳۰

سگ آبی

(Lutra lutra

European Otter

۱۳۱

گور کاو

Meles meles

European badger

 

 

                   لست پرندگان افغانستان

نوشته کریم پوپل

شماره

نام پرنده

نام علمی

بزبان انگلیسی

الگو

 اوردر یا راسته کشم  شکلان : Podicipediformes

فامیل مرغابی کشیم واسفرود: Podicipedidae

در جهان ۲۰ نوع اسفرود وجود دارد که ۵ نوع ان در افغانستان دیده شده‌است. پرچم افغانستان

۱

مرغ آبی کشم خورد

Tachybaptus ruficollis

small Greb

۲

کشسم گردن سرخ

Podiceps grisegena

red nack greb

 

۳

کشیم بزرگ

Podiceps cristatus

Great Crested Grebe

۴

کشیم تاجدار

Podiceps auritus

Slavonian Grebe

۵

کشیم گردن سیاه

Podiceps nigricollis

Black-necked Grebe

راسته: Pelecaniformes.

خانواده    قطان ها : Pelecanidae    

در جهان ۸ نوع پلیکان وجود داردکه ۳ نوع آن در افغانستان زیست می‌نمایند. حیوان بزرگ ماهی خواربا منقار بزرگ وخریطه دار می‌باشد. این پرنده سخت مورد اذیت کشورهای آسیائی بخصوص افغانستان قرار دارد پرواز این پرنده کوتاه وبه ارتفاع کم می‌باشد.پرچم افغانستان

۷

قطان سفید بزرگ

Pelecanus onocrotalus

Great White Pelican

۸

قطان خال دار

Pelecanus philippensis

Spot-billed Pelican

۹

قطان پرپری یا سگ قطان

Pelecanus crispus

Dalmatian Pelican

راسته: Pelecaniformes.

فامیل: Phalacrocoracidae

پرنده‌است که در کنار ساحل پیدا می‌شود. در جهان ۳۸ نوع این پرنده وجود دارد که از جمله ۳ ان در افغانستان بمشاهده رسیده‌است. شکارچیان ماهی این پرنده را بمنظور شکار ماهی نگه داری می‌نمایند. در اروپا تعداد بیشتر از یک میلون این پرنده در حفاظت اند. برنگهای سیاه وسفید وجود دارد.

۱۱

ازمند بزرگ

Phalacrocorax carbo

Great Cormorant

۱۲

آزمند کوچک

Phalacrocorax niger

Little Cormorant

۱۳

آزمند کوچک

Phalacrocorax pygmaeus

Pygmy Cormorant

راسته لک لک سانان: Ciconiiformes

فامیل: Ardeidae


فامیل Ardeidae دارای نوع بیترن‌ها، ایرونها، و اگریتها می‌باشد. ایرونها و اگریتها دارای اندازه متوسط و بزرگ می‌باشد. هکذا دارای منقار و گردن دراز مانند لک لک‌ها می‌باشند ولی بیترنها دارای گردن کوتاه و منقار وجسامت کوچک دارند. پرنده کنار ساحل است. بعضی نوع ایرونها پرنده گان را نیز می‌خورند. در جهان ۶۱ نوع وجود دارد که ۸ نوع ان در افغانستان وجود دارد. این پرنده شباعت به کلنگ دارد.

۱۴

حواصیل خاکستری – قاز خاکی

Ardea cinerea

Grey Heron

۱۵

حواصیل بنفش

Ardea purpurea

Purple Heron

۱۶

حواصیل سفید

Ardea alba

Great Egret

۱۷

حواصیل سفید خورد

Egretta garzetta

Little Egret

۱۸

حواصیل زرد

Ardeola ralloides

Squacco Heron

۱۹

ایرون هندی

Ardeola grayii

Indian Pond-Heron

۲۰

حواصیل شب

Nycticorax nycticorax

Black-crowned Night-Heron

۲۱

حواصیل سبز

Botaurus stellaris

Great Bittern

فامیل: Ciconiidae

لک لکها دارای پا دراز و منقار دراز وآواز بلند می‌باشند در جهان ۱۹ نوع وجود دارد که دو نوع آن در افغانستان دیده شده‌است. بعضی انواع ان مهاجرت می‌نمایند.

۲۲

لک لک سیاه

Ciconia nigra

Black Stork

۲۳

لک لک سفید

Ciconia ciconia

White Stork

. فامیل: Threskiornithidae

۲۴

قره ناز

Plegadis falcinellus

Glossy Ibis

۲۵

کفچه نوک

Platalea leucorodia

Common Spoonbill

راسته: Phoenicopteriformes.

فامیلی: Phoenicopteridae

در آبهای کم عمق گشت وگذار دارند. دارای منقار پهن و کوتاه اندپاهای آن مانند لک لک دراز اند. در جهان ۶ نوع وجود دارد دو گونه آن در افغانستان وجود دارد.

۲۶

فلامینگ بزرگ

Phoenicopterus roseus

Greater Flamingo

۲۷

فلامینگ کوچکتر

Phoenicopterus minor

Lesser Flamingo

راسته: Anseriformes.

خانواده: Anatidae

این ۳نوع پرنده در میان پرهای خود مواد مخلق چربی را دارندبدین لحاظ در آب خوب شنا می‌نمایند. ۱۳۱گونه در جهان وجود دارد از جمله ۲۹ گونه آن در افغانستان وجود دارد.

۲۸

قو ماکیان

Cygnus olor

Mute Swan

۲۹

قو فریاد کش

Cygnus cygnus

Whooper Swan

۳۰

قاز پیشانی سفید

Anser albifrons

Greater White-fronted Goose

۳۱

قاز خاکستری

Anser anser

Greylag Goose

۳۲

قاز سر خال دار

Anser indicus

Bar-headed Goose

۳۳

آنقوت

Tadorna ferruginea

Ruddy Shelduck

۳۴

تنجه یا صدف خوار

Tadorna tadorna

Common Shelduck

۳۵

قاز خوتکا

Nettapus coromandelianus

Cotton Pygmy-goose

۳۶

گیلا ر

Anas penelope

Eurasian Wigeon

۳۷

مرغابی کاکلی

(Anas falcata

Falcated Duck

۳۸

اردک ارده‌ای

Anas strepera

Gadwall

 

 

۳۹

مرغابی کله ابلق

Anas formosa

Baikal Teal

۴۰

خوتکا

Anas crecca

Common Teal

۴۱

مرغابی سر سبز

Anas platyrhynchos

Mallard

۴۲

مرغابی دم جغه

Anas acuta

Northern Pintail

۴۳

خوتکا ابروسفید

Anas querquedula

Garganey

۴۴

اردک نول پهن

Anas clypeata

Northern Shoveler

۴۵

اردک مرمری

Marmaronetta angustirostris

Marbled Teal

۴۶

اردک تاجدار

Netta rufina

Red-crested Pochard

۴۷

اردک سر حنائی

Aythya ferina

Common Pochard

۴۸

اردک بلوطی

Aythya nyroca

Ferruginous Duck

۴۹

اردک سیاه کاکل

Aythya fuligula

Tufted Duck

۵۰

اردک سر سیاه

Aythya marila

Greater Scaup

۵۱

اسکوتر بال سفید

Melanitta fusca

Velvet Scoter

-

۵۲

اردک چشم طلائی

Bucephala clangula

Common Goldeneye

۵۳

مرگوش سفید

Mergellus albellus

Smew

۵۴

مرگوش کاکلی

Mergus serrator

Red-breasted Merganser

۵۵

مرگوش بزرگ

Mergus merganser

Goosander

۵۶

اردک سرسفید

Oxyura leucocephala

White-headed Duck

راسته: Falconiformes.

خانواده: Pandionidae

یک نوع این پرنده در افغانستان حیات بسر می‌برند.

۵۷

عقاب ماهیگیر

Pandion haliaetus

Osprey

راسته: Falconiformes

خانواده: Accipitridae

عقاب ، باز (سارگیه) و لاشخوارها(کرکس یا کل مرغ) ۲۳۳گونه در جهان وجود دارد از جمله ۳۰ گونه آن در افغانستان وجود دارد

۵۸

سارگیه جنگلی

Pernis apivorus

European Honey Buzzard

۵۹

کورکوربال سیاه

Elanus caeruleus

Black-shouldered Kite

۶۰

کورکور حنائی

Milvus milvus

Red Kite

۶۱

کورکور سیاه

Milvus migrans

Black Kite

۶۲

عقاب دریائی پالاس

Haliaeetus leucoryphus

Pallas's Fish Eagle

۶۳

عقاب دریایی دم سفید

Haliaeetus albicilla

White-tailed Eagle

۶۴

هما  مرغ اسخوان خوار