سیدداوود مصبا ح

گذرگاه خطرناک تاریخ

قسمت چهل وسو م

CPEC

نوع پروژه : دالان اقتصادی

اهداف : جاده ، خطوط راه آهن ، تولید انرژی، ترابری کالا ، احداث بندرمدرن واحداث فرود گا ه   مسیر جاد ه : پاکستان ، بلوچستان ، گلگت ، بلتستان ، خیبرپختونخواه ، پنجاب ، سند ، چین ؛ سین کیانگ  تاریخ:   20 اپریل 2015 

هزینه:  54 میلیارد دالرامریکائی

      این پروژه بین سال های 2015 تا 2030 با برنامه اجرایی وایجاد بیش از 2 میلیون شغل ، کار خود را آغاز کرد . چین متعهد گردیدکه علاوه بر خط آهن سین کیانگ تا بندر گوادر، تمام خط های آهن پاکستان را به ارزش 6میلیارو80میلیون دالر باز سازی نماید . 

     قرارخبرگزاری ایرنا 27 شهریور/ سنبله 1404خ / سپتمبر 2025درسفر« لی چیانک » نخست وزیر چین به اسلام آباد ، فرودگاه بین المللی گوادر طور مجازی افتتاح گردید. 

 اهمیت این بندر ) گوادر ( بحیث منطقه آزاد که توسط پاکستان اعلام گردید وارتباط چین به در یای عمان درحقیقت یک شاخه ای از یک کمربند و یک جاده بعنی جاده ابریشم در یایی است . دربندرگوادر به ادامه پروژه یک دانشکده « مهارت حرفوی » ویک بیمارستان به کمک چین در 16 سپتمب ر2019 درگوادر آغاز شد . دانشکده حرفوی فنی در مساحت 7500مترمربع شامل کلاس های درسی، 

آزمایشگاه ،کتابخانه وخوابگاه دانش آموزان واساتید . بیمارستان به مساحت 12 هزار مترمربع با ظرفی ت 250تخ ت.    این پروژه علاوه بر خطوط ریلی و جاده ای عظیم وبرقراری مبادلات کالایی وتجارت ، برای بهبود زندگی خلق های پاکستان به افغانستان هم دارای اهمیت اقتصادی وارتباطات جاده ای است. 

ازقراراعلام « گوادر » بحیث منطقه آزاد تجاری و اقتصادی ، برای افغانستان این بندربسیار مفید ونزدیک به قندهار است.  چون سیاست چین در طول تاریخ به ویژه درعصرحاضر صرف اقتصادی وفنی بوده و می باشد وماهیت صلح جویانه و برابری طلب با تمام خلق های جهان است ، برای انکشاف منطقه بسیار سودمند و با ارزش می باشد . این مربوط به کشورهای منطقه است که به چه اندازه می توانند ازظرفی ت اقتصادی و تکنولوژیکی وفنی چین برای رشد شان استفاده نمایند. 

باحضوربندرگوادربرای افغانستان محاط به خشکه بندرچابهارنیزدارای اهمیت ترانزیتی و تجارتی بوده و می باشد . اگر افغانستان بتواند بندر آقینه ، چابهار وگوادر را با جاده و خط آهن متصل سازد ؛ افغانستان به رشد لازم اقتصادی وفنی وبحیث یک چهارراه تجارتی از اهمیت خاصی برخوردارمی شود. 

    آیا امپریالیسم این را می گدارد  ؟ 

نقشه ای را که در بالا آورده شده ، نقشه سازما اطلاعاتی سرمایه داری امپریالیستی آمریکاست . به امتداد جاده و خط آهن سین کیانگ و بندر گوادرروی نقشه با خط درشت نوشته شده« :  مسدود کردن دسترسی چین به انرژی خلیج فارس » می بی نید برای مسدود کردن این پروژه منطقه را به ذعم خود شان از نو تقسیم وتجزیه کرده اند . پاکستان جدید ، بلوچستان آزاد وتجزیه افغانستان به خراسان و نیوافغانستان ) ! ( ودیگ رجزئیات مخربانه ای سازمان جاسوسی امپریالیست ها )سیا(را روی نقشه ملاحظه می فرمایی د. اکنون برای هیچ کسی پوشیده نیست که سرمایه داری امپریالیستی امریکا تمام بازار های جهان را برای خود می خواهند و « سلطه و تابعیت » اصل اساسی وخصلت کثیف این اژدهای بی دم است ، به ویژه خاورمیانه را به آتش خون کشانیده تا تسلط خود را برآن مستدام سازند . این که تمام تجهیزات وسامانه های جنگی را به گروه تروریستی در افغانستان جاگداشت وآنان را تمویل مالی می کنند ، برای چیست ؟  ! برای « سلطه وتابعیت » این که تا کنون جاده و خط آهن سین کیانگ و گوادربا وجود تکمیل بودنش اجرایی نمی شود وجود همین گروه های رنگارنگ تروریستی و انتهاری می باشد. 

دراین معامله منافع سرمایه داری امریکا ورقابت شدید سرمایه داران امریکا با چین است . دراین رقابت دولت امریکا که نماینده سرمایه داران وشرکت ها و بانک های سرمایه داران است برای حفظ بازارهای جهان ی دراین قسمت درست در مقابل توسعه ای تجاری وخطوط ارتباطی چین درمنطقه قرارگرفته است.

درگذشته این رقابت ها تا حدودی با ملاحظات دپلوماتیک وحقوقی درلفافه قوانین و رسوم بین المللی ادامه می یافت ، اکنون مستقیم و اشکار بدون کوچکترین ملاحظات حق نعیین سرنوشت ملل و کنوانسیون های ملل متحد دولت امریکا که نماینده سرمایه داری یا به عبارت روشن قوای اجرایی سرمایه داران امریکاست درمقابل روابط وتوسعه های چین می ایستد و روی نقشه واضح مطرح می کند که جلو توسعه و روابط اقتصادی چین را می گیرد . این که در این رقابت کشورهای که تلاش برای توسعه وانکشاف اقتصادی خود را دارند به شدت صدمه می بینند ، برای رویکرد های ملیتاریستی و تروریستی دولت امریکا کوچکترین تأثیری ندارد . دراین راه گیری بیشترین زیان وآسیب به افغانستان وارد می گرد د چون این کشور محاط به خشکه است وچابهارو گوادر برای افغانستان حیاتی است .  اما در برابر منافع سرمایه داری حریص امریکا کشورها ومردمان آن کوچکترین ارزشی ندارد. اکنون دونال  ترامپ چهره ای واقعی امپریالیستی امریکارا باز کرده است، حتی توده های روستایی افغانستان و منطقه وجهان هم این چهره پرحرص وآز سرمایه داری امپریالیستی امریکا رامی بینند ومی شناسن د اما امریکا به این رسوایی های بیشرمانه خود توجه ندارد و با تمام ترفند و راه کار های اقتصادی و سوداگرانه به منافع خود چسپیده اند، چین را یک مانع عمده در راه منافع و غارتگری های خود در خاورمیانه وجهان کنونی می بینند . چین با قدرت نرم و سرمایه داری امریکا با قدرت سخت در مقابل هم قرارگرفته. اهداف اساسی چین ارتقاع سطح توانمندی اقتصادی برای فقر زدایی کامل و رفاع خلق های چین وکشورهای طرف مراوده باچین است. اما بل مقابل سرمایه داری امپریالیستی برای غارت بیشتر منابع و ثروت و انباشت بیشتر سرمایه است به هر قیمت و پی آمدو آسیب های انسانی و اجتماعی وجانی به بشریت.

بطورمثال: چند ابر سرمایه دار امریکایی شرکت های تولید جنگ افزار های کشتار جمعی مدرن را اداره می کنند و به تولید انبوه می پردازند؛ دولت امریکارا ملزم به دریافت بازار برای فروش آن می سازد . این دولت های که با هزینه های ملیارد دالری آنها به کاخ سفید پاگذاشته اندراهی جز ایجاد جنگ وهراس اندازی و دهشت ندارد. به این اساس چین هراسی هم یک گزینه بوده می تواند .چین در مناسباط تجارتی بطور سنتی توازن ومنافع متقابل را رعایت می نماید، درصورتی که امریکا منافع یک جانبه را لحاظ می نماید .سرمایه داران امپریالیست امریکایی نه تنها که منافع یک جانبه بلکه منافع انحصاری منابع را میخواهند داشته باشند. مثل انحصار بر نفت وگازوسایرمنابع زیر زمینی کشورهای خاورمیانه،  امریکای جنوبی وافریقا. به فرموده « سمیر امین » : « انحصارهای جهانی وسلط گر؛ انحصارها ی درعرصه های فن آوری، منابع طبیعی ) نفت وکانی ها ( ، منابع مالی ) سلطه پول ( ، رسانه ها و تسلیحا ت . »  2

سرمایه داران امریکا با این همه انحصارمنابع وسلط برجهان چرا از چین هراس دارد؟! به این دلایل است که دکتور مرتضی محیط در صحبت تلویزیونی پیام افغان فرمودند : « چین از لحاظ فن آوری وتولیدات در سطح جهان پیشی گرفته است. بطور مثال: تولید در سطح جهان؛ لباس 35درصد موبایل

53درصد، اسباب بازی 55در صد، کفش63درصد، وسایل مسافر ت73درصد، اولین تولیدکنند کتاندرجهان 20درصد، تولیدصنایع الکترونی ک49درصد، اولین تولیدکننده ماشین/ موتر/  برقی ولوا زم وملحقات آن است. مزدومزایای کارگران صنعتی د ر2004پانزده هزاریوان ودرسال2021نودودوهزار

یوان افزایش داده است.

  سهم کشورهادرتولید صنعتی جهان 

      چین در سال2004، هشت در صد تولیدجهان را داشته، درسال 2020، سی درصدتولید جهانی   .

جاپان در 2004، 13درصد تولید جهان ودر 2023، 7درصد. اروپاد ر2004، 25درصد.در2023، 16 درصد. امریکا در 2004، 23درصد، در2023، 16درصد. هند در 2004، 2درصد، در2023،

4درصد. سرعت قطاردرهن د45،  کیلومتردرساعت، درامریکا 50، کیلومترودرچین260، کیلومتر در  ساعت می باشد». 3 

انقلاب سلیکون؛ 92درصد ریز تراشه ها درتایوان تولید می شود. وقتی که ترامپ از کمپانی تولید کالای الکترونیکی خواست که سرمایه وکارخانه ای خود را از چین به داخل امریکا منتقل کند؛ وی از جیب خود یک تراشه را در آوردو گفت تمام تولید ما به این تراشه نیاز دارد وما این را در امریکا نمی توانیم  تولید کنیم و تولید آین در دست چین است.

    اکنون در بسیاری از بخش های نیازمندی ها ورشد اقتصادی، تجارت، رفاه اجتماعی ، صحت و امنیت عذایی، خدمات شهری و میطی وسلام ت؛ چین از امریکا به مراتب پیشی گرفته. درچین هشت صدمیلیون انسان از خط فقر به متوسط آورده شده و این در حالی است که در ایالات متحده امریکا میزان فقردر سال 2022 نزدیک به48درصدرسیده وناامنی عذای ی92درصد می رسد. بر اساس ارقام جدید 50درصذ اطفال در امریکا به مرض چاقی وسی درصد مشکل چربی بالای تروئید دارند. این مطلب در صحبت آقای کندی وزیر صحت امریکا آمده است.         اکنون ایالات متحده امریکا با قلدری وتوطئه نمی تواند جلو رشد چین رابگیرد، چین باسرعت به شاخص های بالای رشد وتوانمندی اقتصادی و فنی رسیده. نیویورک تایم ز18 نوامبر 2018 می نویسد: « چین با چنان سرعتی صعود کرده است که امکان ارتقاع زندگی اجتماعی درآنجا به مراتب از ایالات متحده بالا تر است. چین اکنون از جهت صاحب خانه بودن، استفاده از انترنت وشمارفارغ التحصیلان دانشگاهی مقام اول در جهان را دارد. فقر کاملبه کمتر از یک در صد کاهش یافته است.  شمار فارغان دانشگاه ی در رشته های علوم ومهندسی بیش ازفارغ التحصیلان کشورهای امریکا، جاپان،کره جنوبی وتایوان در این رشته ها است. دانش آموزان چینی از نظرسطح دانش سرآمد دانشجویان جهان است.»درآمد فقیر ترین افراد چینی میان سالهای 1980تا2014، 1600% افزایش یافت، درمقایسه، درآمدفقیر تری ن اقشاردرایالات متحده درهمین فاصل ه50 % کاهش یافته ودرآمد ثروتمند ترین قشر 250 % افزایش یافت. 800 میلیون چینی ازفقر بیرون آمده اند که بیش از دو برابر جمعیت امریکا است. امید به زندگی ) طول عمر ( ؛ آن های که در سال 2013 به دنیا آمده ان د7 سال بیش از آن های که در سال 1990 به دنیا آمده اند زندگی خواهند کرد، زنان ده سال بیشتر. تولید سرانه نا خالص داخلی د ر2008 ، 3500 دالر بود ودر 2018 ، به 12000دالر رشد داشته» . 4  مطلب بالا از نیویورک تایمز روزنامه مرجع امریکاست .                                                                                   

دولت امریکا مربوط به الیگارش ها و سرمایه داران است نه دولت مردم امریکا. همان طوری که درقرن های گذشته انگلیس در اوج سرمایه داری وغارت کشورهای جهان؛ مردم در شهرهای بریتانیا در انتهای فقرو گرسنگی و امراض وکارطاقت فرسای 12ساعت در روزوکارکودکان و زنان با حد اقل دست مزدی که حداقل غذای ساده ای شان را تأمین نمی کرد د، دست وپا می زدند . بعد از چنگ دوم جهانی که امریکا ) دولت سرمایه داران ( به ثروت و صنعت دست یافت، اما مردم امریکا با زندگی سخت دست وگریبان بودندوهستند .برای حکومت درسایه یعنی حکومت پنهان امریکا تفاوت نمی کند که جمعیت میلیونی زیر خط فقر در شهرهای امریکا چه می شود، دولت به حیث قوه اجرائیه ستاد سرمایه داران وشرکت های تولید سلاح های مخرب ودارو، بازاریابی داشته باشدولوبا نابود ی میلیون ها انسان و تخریب زیر ساخت های کشورهای دارای منابع طبیعی و بازار. به هر وسیله ای باید منابع و بازار دراختیار سرمایه داران امریکا قرار گیرد .دولت امریکا قوه اجرائیه وال استریت می باشد ووظیفه دار د که برای تسخیر منابع وتسلط بربازار از هر گزینه ای استفاده نماید. گزینه نظامی، گزینه نرم ) جاسوسی ( و دپلماسی و تطمیع یا تهدیدوارعاب. خاورمیانه وامریکای جنوبی به ویژه نفت وینزوئلا. یکی از گزینه ها همان گزینه ازطریق ) سیا ( وراه اندازی کودتاه ها درکشورهای به اصطلاح خود شان ، یاغی می باشد. درراه اندازی کودتاه ها و براندازی دولت های ملی وبرسر قدرت آوردن دست نشانده ها و خریده شدگان شان اند .منجمله کودتادروینزوئلا: « امروز چهار شنب ه23جنوری 2019، عده چند هزار نفری مخالفین دولت «نیکلاس مادرو» به رهبری «خوان گواید و رئیس مجلس ملی وینزوئلا به خیابان آمدند ودرشامگاه این روز درجمع تظاهر کنندگان بیانیه داد و خود رارئیس جمهور موقت وینزوئلا اعلام کرد .بلا درنگ « دونالت ترامپ» آن را به رسمیت شناخت و به تعقیب آن کانادا، برازیل، ارژانتین و پرو، « گوایدو» رابه رسمیت شناخت  .

      « مادرو » نیز درخیابان درجمع تظاهر کنندگان حامی دولت حضوریافت واین کودتاه را ناکام ومردو اعلام کرد و درضمن اعلام داشت که رسماروابط دپلماتیک با امریکا راقطع وبرای دپلمات های امریکا 72 ساعت وقت تعیین کرد که خاک وینزوئلا را ترک کند. دوساعت بعد«  پمپئو» وزیر خارجه امریکا تی اعلامیه ای گفت که دپلماتهای خود رااز وینزوئلا خارج نمی سازد و « گوایدو » را بحیث رئیس دولت وینزوئلا به رسمیت می شناسد                .        

وزیر دفاع وینزوئلا طی بیانیه ای اعلام داشت که « گوایدو » را بحیث رئیس جمهور نمی شناسد و نیکلاس مادرو رئیس جمهور قانونی و برحال کشوراست. تاکنون 40 تن از مقامات کلیدی ارتش که چمدان های پر از دالر امریکایی را در یافت کرده اند باز داشت گردیده است.کیوبا، بولوار ی ،مکزیک، روسیه، چین، ترکیه، سوریه و ایران ، این تلاش

برادازیومداخله امریکا را محکوم واز دولت « مادرو» اعلام حمایت کردند و حتی روسیه از مداخله به امور وینزوئلا اخطار داد.5

سیاست حکومت امپریالیستی امریکا قبل از دونالت ترامپ کمی در لباس دپلماتیک وبا ملاحظه لازم اتخاذ می شد، اما با دور اول و دوم ریاست جمهوری ترامپ دیگر  ملاحظات سیاسی ودپلماتیک کنار گداشته شده و بدون کوچکترین ملاحظات جهانی و بین المللی منافع مستقیم سرمایه داران امریکا مطرح است. یعنی منافع شرکت های سلاح سازی ، داروسازی موادمخدر، تأمین انرژی، منابع معدنی، مدریت تروریسم) لشکرهای نیابتی درخاورمیانه(، مدریت خاورمیانه عربی، زمینه سازی برای اسرائیل بزرگ، تجزیه وکوچک ساختن کشورها درخاورمیانه به ویژه تجزیه ایران وافغانستان حتی پاکستان، تبدیل اسرائیل به ژاندارم خاور میانه، کنترول برمنابع نفتی خاورمیانه ووینزوئلا، سد چنبش های کارگری وچپ، حفظ قدرت دالر مبارزه علیه تجارت ، سرمیه گذاری ونفوذ چین درجهان به ویژه خاورمیانه و امریکای جنوبی،  پیشروی ناتو دراطراف فدراتیف روسیه ،حفظ هژمونی امریکاوده ها برنامه ای کسترش سلطه بر جهان. سلطه بر بازارومنابع. 

    یک نمونه از ترامپ چهره عریان امپریالیسم امریکا: امریکا ) ترومپی( به عراق فشار واردکرده بودکه پنجاه درصد نفت عراق را تصاحب کند. پارالمان عراق فیصله کردکه عادل عبدالمهدی نخست وزیر عراق به چین سفرکند وبا حکومت چین قرارداد فروش نفت را امضاء نماید. نخست وزیر عراق پنجم جنوری 2020 به چین سفر کردوعادل عبدالمهدی چنین اظهار کرد: « علت این که به چین سفر کردم این بود که امریکاازبازسازی زیر ساخت های عراق خوداری می کردوپنجا درصدنفت عراق را می خواست، یعنی روزسه میلیارد دالررامی خواست از عواید روزانه نفت عراق را تصاحب شود. پس از برگشتم از چین ترامپ به من تلفن زد ومرا تهدید کردکه باید قرارداد باچین را فسخ کنم وگرنه تظاهرات علیه تو به راه خواهم انداخت. چنین تظاهراتی علیه من به راه افتاد. ترامپ دوباره به من زنگ ز د وگفت؛ دستورخواهم دادکه تک تیر اندازانی از پشت بام هابه تظاهر کنندگان تیر اندازی کنن د تا فشار بیشتری به من وارد کند، من بازهم زیربارفشارنرفتم و استعفا داد م ؛ با آنهم ترامپ به من تلفن کردو گفت: « هرگا خودت ووزیر دفاع از تک تیر انداز ها سخن بگوید، شما کشته می شوید»...  6                        

این است چهره عریان امپریالیست های امریکا وحکومت ابرسرمایه داران امریکا. ازجنگ دوم جهانی تا اکنون هزاران ترفند برای سلط بر جهان را امپریالیسم امریکا به کارگرفته ،ولی انکار می کردند. « دونالد ترامپ» از 2017 تا 2021 دور اول ریاست جمهوری واکنون در دور دوم بدون کوچک ترین ملاحظات مستقیم علیه بشری ت و به سودسرمایه داران وتراست ها احمال سلطه می نماید.  به گفته « جفری دی ساکس» : « دولت ترامپ قلبآ امپریالیستی است، ترامپ آشکارامعتقد است که قدرت های بزرگ برجهان تسلط دارند. ایالات متحده بی رحم و بدبین خواهد بود وبلی دربرابر اروپا نیز. به واشنگتن التماس نکنید. این کمکی نخواهد کرد.  احتمالا این بی رحمی را تحریک می کند»....7

ترامپ که خود سرمایه دار و عضو فعال باشگاه اندیش کده سرمایه داران در وال استریت است؛ به وضاحت چهره اصلی امپریالیسم را به جهان معرفی می کند. بدون ملاحظات افکار عمومی از سرمایه داری حمای ت می نماید. یک نمونه فرمان سوم اپریل 2025، بود که طی آن معافیت تعرفه ای برای شرکت ترانسپورتی بحری « رودف سده » صادر کرد. این شرکت با 160 هزارکارمند و 750 کشتی کانتینری جدیدا با سرمایه گذاری 20 میلیارد دالرکار می کند.   

  بگذارید به این تمام کنیم که بشریت بطور مستقیم با سرمایه داری امپریالیستی رو در رو می باش د. امپریالیسم به مرحله ای رسیده که حیات درسیاره مارا تهدید می کند .درگزارش 19جنوری 2026، سازمان غیر دولت ی آکسفام درآستانه مجمع اقتصادی داووس، درباره شتاب گیری بی سابقه تمرکزثروت درجهان ازنگارش«  ریچاردای روبنشتاین» چنین می خوانیم:« نفوذ روز افزون الیگارشی میلیاردرها بررسانه ها، فن آوری های نوین وتصمیم گیری های سیاسی می تواند بنیاد های دموکراسی ) که اگروجود داشته باشد( راتضعیف کند. ثروت میلیاردرها درسال 2025، بیش از16درصد افزایش یافته، مجموع ثروت میلیاردرهای جهان به 18هزاروسه صد میلیارد دالر گذشت هوتعداد میلیاردرهاازمرزسه هزارنفرعبورکرده وتنها ثروت ایلان ماسک به مرز 500 میلیارد دالر رسیده است؛ این درحالی است که میزان فقردرسال 2022، نزدیک به 48 درصد جمعیت جهان معادل 3 میلیارد و830 میلیون نفررسید.همچنان افزای ش6 /44 درصدی ناامنی غذایی متوسط تا شدید بین سال های 2015 تا 2024، این نا امنی به کشورهای ثروتمند هم رسیده؛ به گونه ای که 92میلیون نفردراروپا وامریکای شمالی درگیرناامنی غذایی بوده

اند».8

  امنیت رسانه ای:   درگزارش آکسفام چنین آمده است : « بیش ازنیمی از شرکت های بزرگ رسانه ای درجهان درمالکیت میلیاردرها قراردارد. 9 مورد از 10 شبکه اجتماعی بزرگ نیز توسط میلیاردرها اداره می شود؛ بطورمثال : درفرانسه 10 میلیاردربخش عمده ای رسانه های کشوررادراختیار دارند وچهارنفراز آن ها نزدیک به نیمی ازشبکه های تلویزیونی راکنترول می کنند.  آکسفام ازجمله به نقش چهره های مانند ونسان پولوره و برناردآرئو اشاره می کند. به فرموده داکتر احسان نوزری : « تنها 400 میلیون دالر از جانب میلیادرها صرف تلویزیون ها و رسانه های فارسی زبان می شود »...اکنون بشریت امنیت غذایی ندارد. امنیت دارویی هم ندارد امنیت جانی ومالی ندارد. این ها تیوری توطئه نیست . هر بخشی را در انترنت سرج کنید معلومات کافی در اختیار قرارمی دهد.  رسانه های اطلاعات جمعی در امریکا واروپا به باشگاه های تبلیغات کالاهای تولیدی وتجارتی تبدیل گردیده است.

  اکنون شرکت های جهان سرمایه داری بدون محدودیت جنگ فزارومخرب ترین سلاح کشتار جمعی تولید می نمایند. دولت های امپریالیستی هم بیشترین بودجه را به بخش نظامی تخصیص می دهند. به فرموده داکتر احسان نوزری:   « ما در دام یک مثلث شیطانی هستیم که یک ضلع آن شرکت های بزرگ ودرضلع دیگرنهادهای امنیتی واطلاعاتی ودرضلع سوم رسانه ها است که تنها 500 میلیون دالر سالانه خرج رسانه های فارسی زبان می کنند» ...  9 ادامه دار د--  

     منابع: 

• – ) سیا ( طرح اندیشکده وال استریت، نقشه ، 8 جون 2013، نشر برای چند ساعت محدود .
• - د. سمیرامین ، ویروس لیبرال، جنگ دایمی وامریکائی کردن جهان، برگردان فارسی: 

 د.ناصر زرافشان،  1386خ.

• – د . مرتضی محیط ، صحبت درتلویزیون پیام افغان، 30 سپتمبر 2023 .
• - نیویورک تایمز،  19نوامبر 2018، برگردان فارسی: د.مرتضی محیط.
• - د. مرتضی محیط، صحبت داکتر مرتضی محیط، درتلویزیون پیام افغان.
• - عادل عبدالمهدی ، یاد داشت از سخنان ایشان توسط داکتر مرتضی محیط ، 18 جنوری 2020.
• - پروفیسر جفری ساکس، سخنرانی درپارالمان اروپا، برگردان فارسی: پوهندوی داکتر سیدحسام مل،       نشر: اخبارکنسرسیوم، ج 30، شماره 61، شنبه اول مارچ 2025 .
• - ریچارد روبنشتای ن ،  دفاع از آزادی در برابر ابر قدرت میلیاردرها، نشر: اکسفام، متن فارسی در  سایت اخبارروز سایت چپ ،22 جنوری 2026.
• - د. احسان نوزری، صحبت درتلویزیون ، دانش ، بینش و آزادی ، با داکتر حبیب ریاضتی،

 20دسمبر 2024.